ਨਕੋਦਰ: ਅਸੀਂ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਮਹਿਜ਼ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਅਤੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਤੱਕ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਖੁਦ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੂਬਾ ਕਾਰਜਕਾਰਣੀ ਮੈਂਬਰ ਮੁਨੀਸ਼ ਧੀਰ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਜੋਤ
ਮੁਨੀਸ਼ ਧੀਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਵਾਂਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਾਜਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰੋਧ, ਹੰਕਾਰ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ ਦੀ ਸਫਾਈ ਹੈ ਅਸਲ ਸਫਾਈ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੀਰ ਨੇ ਮਨ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਚੀ ਸਫਾਈ ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੜੱਤਣ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਖਾਤੇ, ਨਵੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਖਾਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਰਥ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਭੌਤਿਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਸੰਪਾਦਕੀ ਟਿੱਪਣੀ: ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮਨੋਰਥ ਬਾਜ਼ਾਰਵਾਦ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮੁਨੀਸ਼ ਧੀਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਨੂੰ ਰੁਕ ਕੇ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤੱਤ ਬਾਹਰੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਚਾਨਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਜਗਾਏ ਲੱਖਾਂ ਦੀਵੇ ਵੀ ਬੇਅਰਥ ਹਨ।
www.feedfront.in
ਅੰਦਰੂਨੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼: ਕੀ ਪਟਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ‘ਚ ਗੁਆਚ ਗਈ ਅਸਲੀ ਦੀਵਾਲੀ?
✍️ By: Harsh Gogi
👁️ 12.1K Views till today 11:02 AM
ਨਕੋਦਰ: ਅਸੀਂ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਮਹਿਜ਼ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣ ਅਤੇ ਪਟਾਕੇ ਚਲਾਉਣ ਤੱਕ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਹਨੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਖੁਦ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਂਦਿਆਂ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੂਬਾ ਕਾਰਜਕਾਰਣੀ ਮੈਂਬਰ ਮੁਨੀਸ਼ ਧੀਰ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਮੁਨੀਸ਼ ਧੀਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਸਾਰਥਕ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕਤਾ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਵਾਂਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਤਮਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਾਜਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਜਾਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕ੍ਰੋਧ, ਹੰਕਾਰ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਮੌਕੇ ਘਰਾਂ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੀਰ ਨੇ ਮਨ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੱਚੀ ਸਫਾਈ ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੜੱਤਣ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਚੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਖਾਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਰਥ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਭੌਤਿਕ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗਿਆਨ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਸੰਪਾਦਕੀ ਟਿੱਪਣੀ: ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਮਨੋਰਥ ਬਾਜ਼ਾਰਵਾਦ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਮੁਨੀਸ਼ ਧੀਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਨੂੰ ਰੁਕ ਕੇ ਇਹ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਤੱਤ ਬਾਹਰੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਚਾਨਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਜਗਾਏ ਲੱਖਾਂ ਦੀਵੇ ਵੀ ਬੇਅਰਥ ਹਨ।
