ਨਕੋਦਰ: ਅਜੋਕੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਕੱਦ ਘਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਸਰ ‘ਘਰ ਵਾਪਸੀ’ ਦਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ‘ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਤੰਜ ਕੱਸਦਿਆਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਵਿੰਦਰ ਕਲੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ‘ਘਰ’ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਧੱਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸੀ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵੋਟਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੋਝਾ ਮਜ਼ਾਕ ਵੀ ਹੈ।
ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ‘ਘਰ ਵਾਪਸੀ’ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ
ਕਲੇਰ ਨੇ ਬੜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਭਾਈ ਕਿਹੜੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ? ਘਰ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਫਿਰ ਜਿੱਥੇ ਨਵੇਂ ਗਏ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਜਦੋਂ ਮਤਲਬ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਧੱਕੇ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ‘ਘਰ ਵਾਪਸੀ’ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਨਾਕਾਮੀ ਛੁਪਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਵਾਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਓ, ਇੱਜ਼ਤ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸੁਪਨੇ
ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਲੇਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਲੋਕ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਗੂ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਕੰਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਤਲਬ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦੌਰ
ਕਲੇਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਗੂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ‘ਘਰ ਵਾਪਸੀ’ ਦਾ ਸਟਿੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੋਲਾ ਪਾ ਲਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਰ ਉਠਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰ ਸਕਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਚੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਟਕਸਾਲੀ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਲੀਡਰ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦੋਂ ਮੁੜ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋ, ਉੱਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਲਾ ਬਦਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸੰਪਾਦਕੀ ਟਿੱਪਣੀ: ਦਵਿੰਦਰ ਕਲੇਰ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਅੱਜ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਕੌੜੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਥਾਂ ਜਦੋਂ ਨਿੱਜੀ ਸਵਾਰਥ ਭਾਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਦਲਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧੋਖਾ ਵੋਟਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਗੂ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਖੇਮੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਰਟੀ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਗੂ ਦੀ ਸਾਖ਼ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ।
www.feedfront.in
ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਵਿੰਦਰ ਕਲੇਰ ਵੱਲੋਂ ‘ਘਰ ਵਾਪਸੀ’ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ: “ਜਦੋਂ ਘਰੋਂ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”
ਨਕੋਦਰ: ਅਜੋਕੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਕੱਦ ਘਟਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਸਰ ‘ਘਰ ਵਾਪਸੀ’ ਦਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ‘ਤੇ ਤਿੱਖਾ ਤੰਜ ਕੱਸਦਿਆਂ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਵਿੰਦਰ ਕਲੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ‘ਘਰ’ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਧੱਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਆਸੀ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵੋਟਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੋਝਾ ਮਜ਼ਾਕ ਵੀ ਹੈ।
ਕਲੇਰ ਨੇ ਬੜੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, “ਭਾਈ ਕਿਹੜੇ ਘਰ ਵਾਪਸੀ? ਘਰ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਫਿਰ ਜਿੱਥੇ ਨਵੇਂ ਗਏ, ਉੱਥੇ ਵੀ ਜਦੋਂ ਮਤਲਬ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤਾਂ ਧੱਕੇ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ‘ਘਰ ਵਾਪਸੀ’ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਨਾਕਾਮੀ ਛੁਪਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਵਾਰਥ ਛੱਡ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਓ, ਇੱਜ਼ਤ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।
ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਲੇਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਭਰ ਦੀ ਕਮਾਈ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਈ ਲੋਕ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸੁਪਨੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਗੂ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਕੰਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਤਲਬ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਕਲੇਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਗੂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ‘ਘਰ ਵਾਪਸੀ’ ਦਾ ਸਟਿੱਕਰ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਚੋਲਾ ਪਾ ਲਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਰ ਉਠਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰ ਸਕਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਚੱਲਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਟਕਸਾਲੀ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਲੀਡਰ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦੋਂ ਮੁੜ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋ, ਉੱਥੇ ਟਿਕੇ ਰਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਲਾ ਬਦਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸੰਪਾਦਕੀ ਟਿੱਪਣੀ: ਦਵਿੰਦਰ ਕਲੇਰ ਦਾ ਇਹ ਬਿਆਨ ਅੱਜ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਕੌੜੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੀ ਥਾਂ ਜਦੋਂ ਨਿੱਜੀ ਸਵਾਰਥ ਭਾਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਲਈ ਪਾਰਟੀਆਂ ਬਦਲਣਾ ਇੱਕ ਆਮ ਗੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧੋਖਾ ਵੋਟਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਗੂ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਖੇਮੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਰਟੀ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਗੂ ਦੀ ਸਾਖ਼ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਮੌਕਾਪ੍ਰਸਤੀ ਵਿੱਚ।

