ਨਕੋਦਰ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਅੱਜ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਵਲੂੰਧਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਕੋਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾ. ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਚੌਂਕ ‘ਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਮੌਕੇ ਲੱਗੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਫਲੈਕਸ ਬੋਰਡ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਤਲ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸੂਬਾਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਵਧਦਾ ਦਬਾਅ ਹੁਣ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਚੰਡ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਵੀ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਣ ਦੀ ਵਜਾਏ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸਿਆਸੀ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਗੁਲਾਮੀ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਰਡਾਂ ‘ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਸਮਾਜਿਕ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਿ ਉੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਹਰ ਥਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੀਆਂ ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੰਜ਼ਰ ਦੇਖ ਕੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਪੰਜਾਬ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ? ਕੀ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਵਰਗੇ ਤਿਉਹਾਰ, ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ?
“ਪੰਜਾਬੀ ਬਚਾਓ” ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ
ਜੋ ਲੋਕ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੰਚਾਂ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ “ਪੰਜਾਬੀ ਬਚਾਓ” ਦੇ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਅੱਜ ਇਸ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਕਤਲ ‘ਤੇ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹਨ? ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਬਣਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਸੌਂਹਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਆਗੂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਕਿਵੇਂ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਪਂਜਾਬੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਮੋਹਰੀ ਹੋ ਕੇ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਇਸ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸਹਿਣਗੇ? ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਸਤੀਤਵ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਵਾਲ ਹੈ।
ਅਸਤੀਤਵ ਦੀ ਜੰਗ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮਾਹਿਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਵੀ ਕਤਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ਾਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਨਾ ਜਾਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ। ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਗੁਲਾਮ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਸਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਣ ਜੋਗੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ।
ਸੰਪਾਦਕੀ ਟਿੱਪਣੀ: ਨਕੋਦਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ‘ਤੇ ਲੱਗੇ ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਬੋਰਡ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਤਰਾਸਦੀ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੌਮ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਗੁਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵੀ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਗੰਭੀਰ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ‘ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸਮਾਜ, ਸਿਰਫ਼ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਾ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
