ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭੋਜਨ ਦੇ ਪੈਕੇਟਾਂ ‘ਤੇ “100% ਸ਼ੁੱਧ” ਜਾਂ “ਕੁਦਰਤੀ” ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਂਡ ਸਟੈਂਡਰਡ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (FSSAI) ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਛੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭੋਜਨ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪੈਕੇਜਿੰਗ, ਲੇਬਲ, ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ‘100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ’ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਥਾਰਟੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਜਾਂ ਉੱਤਮਤਾ ਬਾਰੇ ਭੰਬਲਭੂਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਖਪਤਕਾਰ ਧੋਖਾ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਦਾਅਵੇ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ
ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ FSSAI ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਕਨੈਕਟ ਐਪ ਅਤੇ FOSCO ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਭੋਜਨ ਪੈਕੇਜਾਂ ‘ਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਲੇਬਲਾਂ ਜਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਖਾਣੇ ਦੇ ਪੈਕੇਟਾਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ, ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਂ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਔਨਲਾਈਨ ਵੇਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਲਿੰਕ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ‘100 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ’ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਛਾਣ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ‘ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ
ਮਈ 2025 ਵਿੱਚ, FSSAI ਨੇ ਭੋਜਨ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੇਬਲ, ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵੇ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੋਨ ਬਿਸਕੁਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੋਨ ਜੀਰਾ ਫਲੇਵਰ ਜੀਰਾ ਬਾਈਟ ਬਿਸਕੁਟ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਮਾਮੀ ਦੇ ਜੰਡੂ ਹਨੀ ਅਤੇ ਐਪਿਸ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਦ ਉਤਪਾਦਾਂ ਤੋਂ “100%” ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਐਮਵੇ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਰੀਅਲ ਤੇਲ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਕਰੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੈਕੇਜ ਹਟਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕਦਮ
ਕੇਰਲ ਸਥਿਤ ਜੁਜਾ ਫੂਡਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਬੀ ਫੂਡ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਗੀ ਪਾਊਡਰ, ਕੇਲਾ ਪਾਊਡਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਰਕੰਦੀ ਪਾਊਡਰ ਤੋਂ 100% ਲੇਬਲ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਸਟਰਚਾ ਫੂਡਜ਼ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਰੈਮਨ ਨੂਡਲ ਉਤਪਾਦ ‘ਤੇ 100% ਕੁਦਰਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਸੰਪਾਦਕੀ ਟਿੱਪਣੀ: ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ‘ਤੇ “100% ਸ਼ੁੱਧ” ਜਾਂ “ਕੁਦਰਤੀ” ਵਰਗੇ ਲੁਭਾਉਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। FSSAI ਵੱਲੋਂ ਅਜਿਹੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਦਾਅਵਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕਦਮ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਬ੍ਰਾਂਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਖਪਤਕਾਰ ਵੀ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਲੇਬਲਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਸਲ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ।
